Tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitiren edebiyatımızın önemli isimlerinden Talip Apaydın’ı rahmetle anarken, kederli ailesine ve dostlarına taziyelerimizi sunuyoruz.
Talip Apaydın, 1926 yılında Ankara’nın Polatlı ilçesine bağlı Ömerler köyünde yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Çanakkale, Yemen ve Kafkas cephelerinde uzun yıllar on altı yıl savaşan babası, askerlik dönüşünde doğan oğluna Yemen cephesinde şehit düşmüş olan üsteğmeni Talip Bey’in adını verir. Yoksullukları nedeniyle aile bir süre sonra Kapılı Köyüne yerleşir ve burada ortakçılık yapmaya başlar. Apaydın, ortakçıların(maraba vs.) çektikleri sıkıntıları, beyler ve ağalarla olan ilişkilerini ve bu döneme ait gözlemlerini daha sonra Ortakçılar adlı eserine de yansıtacaktır. Talip Apaydın beş yaşına geldiğinde annesini kaybeder. Üvey annenin gelişiyle birlikte hayatında daha da sıkıntılı bir dönem başlar. Zor bir çocukluk geçiren yazar köydeki ilkokulu bitirince, köyde okul olmadığından eğitim hayatı da sona ermiş gözükmektedir; çünkü başka bir yerde okuması için gereken maddi imkânlara sahip değildir. Sonunda ilçedeki kaymakamın yoksul köy çocuklarını okutmak için açtığı pansiyona girebilmek için mücadele eder ve köyünden bu hakkı kazanan tek çocuk olur. Burada iki yıl daha eğitim alarak beşinci sınıfı bitirir. Ardından bir rastlantı sonucu (Çifteler Köy Enstitüsü) Hamidiye Köy Öğretmen Okulu’na öğrenci alınacağını duyar ve bu okulun sınavını kazanmayı başarır. Burası onun için yeni bir hayata açılan bir pencere gibidir. Burada yerli ve yabancı birçok yazarın eserini okumuş ve kendini geliştirme fırsatı bulmuştur. Hamidiye Köy Öğretmen Okulu’nun ardından Yüksek Köy Enstitüsü’nde eğitim görmeye hak kazanır. Burada Güzel Sanatlar Bölümü’ne kayıt olur. Burada müzik, tiyatro ve edebiyat dallarında kendini yetiştirir. Mandolin çalmaya burada başlar. Burada nota eğitimi, enstrüman bilgisi, ses eğitimi derslerini Ruhi Su gibi yetkin hocalardan alır ve 1946 yılında Yüksek Köy Enstitüsü’nden mezun olarak öğretmenlik yapmaya başlar. Köy Enstitüsünde yaşadığı yılları önce İmece Dergisi’nde yayımlayan Apaydın, daha sonra bunları ‘’Köy Enstitüsü Yılları’’ adlı anı kitabında toplamıştır. Aynı zamanda Anadolu’yu köy köy gezerek yaptığı derleme çalışmaları neticesinde TRT Türk Halk Müziği repertuarına birçok türkümüzü de kazandırmıştır.
Edebiyatın çok çeşitli dallarını denemiş, ilk şiirlerini köy enstitüsü yıllarında Köy Enstitüsü, İmece, Fikirler, Yeditepe, Beraber, Yeni Ufuklar, Varlık gibi çeşitli fikir ve sanat dergilerinde yayımlamış olan Talip Apaydın sonradan roman türü üzerine yoğunlaşmış ve Türk Edebiyatı’nda köy edebiyatının önemli temsilcilerinden biri olmuştur. Eğitim önemini sıkça vurguladığı eserlerinde kendi yaşamından edindiği izlenimleri, köyü ve köy insanının yaşadığı zorlukları yalın bir dille ve gerçekçi bir üslupla dile getirmiştir.
Talip Apaydın köy romanlarının yanı sıra çocuk edebiyatı alanında da öne çıkan isimlerden biri olmuştur. Hem köy enstitüsünden aldığı eğitim hem de öğretmenlik mesleğinin getirdiği sorumluluk duygusu onun çocuklara yönelik eserler yazmasını da sağlamıştır. İyi insan olmanın önemini vurguladığı bu eserlerinde Apaydın, belki de kendi çocukluğundan yola çıkarak aşılamayacak zorluk olmadığını, insanın imkansızı çalışarak başarabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. Tıpkı “Merdiven” adlı kitabında vurguladığı gibi hayat bir merdivendir ve son basamağa ulaşmak için gereken tek şey pes etmemektir.
ESERLERİ:
ÖYKÜ: Ateş Düşünce (1967), Çalgıcı Recep (1970), Öte Yandaki Cennet (1972), Koca Taş (1974), O Güzel İnsanlar (1978), Yolun Kıyısındaki Adam (1979), Aloo Çocuklar (1979), Duvar Yazıları (1981), Kökten Ankaralı (1981), Yangın (1981), Elif Kızın Elleri (1981)
ROMAN:Sarı Traktör (1958), Yarbükü (1959), Emmioğlu (1961), Ortakçılar (1964), Ferhat ile Şirin (1965), Toprağa Basınca (1966), Define (1972), Yoz Davar (1973), Toz Duman İçinde (1974), Tütün Yorgunu (1975), Kente İndi İdris (1981), Vatan Dediler (1981), Dağdaki Kaynak (1981), Merdiven (1985), Biz Varız (1998)
ANI: Bozkırdaki Günler (1952), Karanlığın Kuvveti (1967),Akan Sulara Karşı (1985)
TİYATRO:Bir Yol (1966),
RADYO OYUNLARI:Yapılar Yapılırken ve Otobüs Yarışı
Kaynakça:Bayrak, Mehmet. Köy Enstitülü Yazarlar Ozanlar, Töb-Der Yayınları, Ankara 1978.
