Edirne’nin Yahudileri’nin yazarı Güngör Mazlum 1977-1980 dönemi Edirne Belediye başkanlığı yapmış ve Edirne tarihine gönül vermiş bir yazar. Edirne’nin Yahudileri araştırma ve bir döneme yaptığı tanıklık sonucu ortaya çıkan bir kitap. Kitapta Edirne’ye ilk gelen Yahudilerden, son kalan Yahudilere kadar ki süreç belge ve tanıklıklarla anlatılıyor. Yahudilerin Edirne’de nasıl yaşadıklarına, gelenek ve göreneklerine, Edirne’deki eğitim faaliyetlerine kadar pek çok konuya değiniyor kitabında. Bununla birlikte Talat Paşa’nın Yahudilerle temaslarına ve hapisten nasıl kurtulduğuna dair ilginç bir bölüm var.
Tarihsel süreç içinde yaşanan Yahudilerle ilgili olaylara da ulaşılabilir:
– Yahudilerin İspanya ve Portekizken kovulup Osmanlıya sığınan ve Edirne’ye yerleşen Yahudiler,
– Sabetay Sevi ve yargılanması,
– 1934 Trakya olayları,
– Siyonizm,
– II. Dünya Savaşı sırasın da Yahudiler ve Edirneli Yahudiler,
– Karadeniz’de batan Struma Gemisi,
– Ve hala tartışmalı bir konu olan Avrupa Yahudilerinin etnik kökenleri dikkat çeken başlıklar.
Kitapta dikkat çekici bir başka bölüm ise İngiliz Büyükelçisi’nin eşi Lady Montagu’nun mektubu. Mektubunda detaylı bir şekilde çiçek aşısının uygulanmasını anlatan Lady, aşının İngiltere’de de uygulanması istiyor ve Edirneli Yahudilerle ilgili bilgiler veriyor.
Kitabın son bölümünde ise Alliance Israilite Universelle Edirne Kızlar Okulu Müdürü Angele Gueron’un Balkan Savaşı sırasında kuşatma altındaki Edirne’de tutmuş olduğu günlük yer alıyor. Yaşanan her olay, hissedilen her duygu gün gün kaydedilmiş deftere. Yaşanan sıkıntıların, savaşın nerelere yol açtığının, insanların nelere katlandığının, Bulgar zulmünün, şehrin bombalanmasının, ekmeğe nasıl kum katıldığının, Osmanlı askerlerine fedakârca yapılan hizmetlerin birebir tanıklığını okuyabilirsiniz kitapta.
Hakkında KolajART
KolajART, çağdaş sanatın güncel üretimlerini, eleştirel düşünceyi ve sanat yazarlığını bir araya getiren bağımsız bir uluslararası çevrim içi sanat platformudur. Dergi, 2013 yılının Kasım ayında DekolajART adıyla kurulmuş, ancak bir takım yaşanan sorunlar nedeniyle 2014 yılının Ocak ayından itibaren KolajART adıyla yayın hayatını sürdürmeye başlamıştır.
Türkiye'nin ilk plastik sanatlar odaklı çevrim içi dergilerinden biri olan KolajART, dijital ortamda sanat yazarlığı ve eleştirisinin gelişimine katkı sunan öncü yayınlardan biridir. Kuruluşundan bu yana yalnızca yerel bir sanat ortamının sesi olmakla yetinmeyip, sınırları aşan bir bakış açısıyla hareket eden dergi, farklı coğrafyalardan sanatçıların, küratörlerin ve düşünürlerin katkılarına açık bir yayın politikası benimsemiştir. Bu yönüyle KolajART, Türkiye merkezli olmakla birlikte, içerik ve ilgi alanı bakımından ulusal sınırların ötesine uzanan, çok dilli ve çok kültürlü bir okur-yazar kitlesine hitap eden bir mecra hâline gelmiştir.
Bağımsız ve kâr amacı gütmeyen bir web yayını olarak KolajART; sergi değerlendirmeleri, sanatçı söyleşileri, kuramsal incelemeler ve sanat tarihi perspektifinden yorumlarla Türkiye'de ve dünyada çağdaş sanat ortamına eleştirel ve düşünsel bir katkı sunmayı amaçlar. Dergi, yalnızca İstanbul, Ankara ya da İzmir gibi Türkiye'nin sanat merkezlerinde gerçekleşen etkinlikleri değil; Berlin, Paris, Vietnam, New York ve Palermo gibi uluslararası sanat sahnesinin nabzının attığı şehirlerdeki bienaller, sergiler ve sanat fuarlarını da takip ederek, okurlarına küresel çapta bir sanat gündemi sunmaktadır.
Farklı kuşaklardan sanatçıları, araştırmacıları ve sanat yazarlarını —yerli ve yabancı fark etmeksizin— ortak bir tartışma zemininde buluşturan dergi, güncel sanatın eleştirel hafızasını oluşturmaya yönelik süreklilik taşıyan önemli bir dijital arşiv ve paylaşım alanı niteliği taşır. Bu bağlamda KolajART, yalnızca bir yayın organı olmanın ötesinde, Türkiye ile dünya sanat çevreleri arasında bir köprü işlevi gören, disiplinlerarası ve sınır ötesi bir düşünce platformu olarak konumlanmaktadır.
