E. H. Thorne[1]: Bach – 1
Bach’ın Hayatı
İlk Yılları[2]
Çeviren: Uzay Gökduman[3]
Johann Sebastian Bach, 21 Mart 1685’te (eski takvime göre) veya 31 Mart 1685’te (yeni takvime göre) Eisenach’ta doğdu. Kesin olan şu ki, 23 Mart’ta (eski takvime göre) vaftiz edildi. Uzun bir müzisyenler soyundan geliyordu; çoğu, Otuz Yıl Savaşları’nın çalkantılı döneminde yaşadıkları yerlerde (çoğunlukla Thüringen’de) sanatı ayakta tutmuş, aralarında seçkin isimler bulunan kişilerdi. Bunların birçoğu tanınmış orgcular ve bestecilerdi ve Bach adı müzikle öylesine özdeşleşmişti ki, kasaba çalgıcıları arasında artık Bach ailesinden kimse kalmadığında bile onlara “Bachlar” denirdi.
Ailenin erken dönemde Reform hareketinin ilkelerini benimsediği ve ayrıca müzik kadar dindarlıkla da öne çıktığı anlaşılmaktadır; tüm bunlar Johann Sebastian’ın kişiliğinin ve gelişiminin yapı taşları olmuştur.
Babası Ambrosius Bach, önce Erfurt’a yerleşmiş, viyola çalgıcısı olarak çalışmış ve belediye meclis üyesi olmuştur. Elisabeth Lammerhirt ile evlenmiş, bu evlilikten altı çocukları olmuş ve bunların en küçüğü Johann Sebastian Bach’tı. Evliliğinden kısa bir süre sonra Eisenach’a taşınmış; burada hem orgcu hem de viyola çalgıcısı olarak görev yapmıştır.
Bach ailesinin müzik eğitimi için aile dışına çıkmasına gerek yoktu; sanat babadan oğula aktarılıyordu. Bu nedenle Johann Sebastian’ın ilk öğretmeni kendi babası olmuş ve onu erken yaşta keman çalmanın inceliklerine başlatmıştır.
Dokuz yaşında annesini, bir yıl geçmeden de babasını kaybetti. Bunun üzerine Johann Sebastian’ın bakımı, 1671 doğumlu olan ve Ohrdruf’ta başlıca kilisenin orgcusu olarak görev yapan ağabeyi Johann Christoph’a verildi; bu kasabada Bach ailesinin diğer üyeleri de yaşamıştı.
Bu ağabey, genç yaşta Erfurt’a gönderilmiş ve dönemin en seçkin orgcularından biri olan, aynı zamanda Bach ailesinin dostu Pachelbel’den müzik eğitimi almıştı. Bu döneme ait, Johann Sebastian’ın karakterini yansıtan bir hikâye anlatılır; zira o, her zaman en seçkin bestecilerin eserlerini öğrenmeye hevesliydi. Ağabeyi, org için yazılmış en ünlü bestelerden oluşan bir derleme hazırlamış ve bunu Johann Sebastian’dan kıskançlıkla saklamıştı. Bir gece Johann Sebastian gizlice aşağı indi ve nota tomarını kitaplığın telleri arasından çıkarmayı başardı. Işık olmadığı için ay ışığında kopyalamak zorunda kaldı. Kopya tamamlandığında ise ağabeyi, onu ondan alacak kadar katı yürekli davrandı. Muhtemelen bu kopyalama sayesinde Johann Sebastian, Pachelbel, Buxtehude ve diğerlerinin eserleriyle tanıştı.
Genel eğitimi için Liseye kaydoldu ve burada koro da söyledi. Güzel bir soprano sesinin olduğu söylenir; bu sesi sayesinde on beş yaşındayken Lüneburg’daki St. Michael manastır okulu ve korosunda görev aldı. Sesi kısa süre sonra değişmiş olsa da Lüneburg’da kalmış; keman çalarak ve provalarda eşlik ederek geçimini sağlamıştır. Burada kilise müziği alanında yapılmış çalışmalar hakkında daha geniş bir bilgi edinmiş ve Böhm’ün org eserleri ile org icrasını tanımıştır. Buradan, Reinken’i çalarken dinlemek için Hamburg’a ve Fransız orkestral müziğinin icra edildiği, ayrıca Fransız klavsen müziğinin rağbet gördüğü Celle’ye yaya olarak geziler yapmıştır.
1703 yılında, Weimar Dükü’nün kardeşi Johann Ernst’in bandosuna kemancı olarak katılmaya davet edilmiş ve Saray Müzisyeni unvanını almıştır. Kısa bir süre sonra Arnstadt’ı ziyaret etmiş ve Yeni Kilise’de org çalarak büyük bir başarı kazanmış; bunun üzerine kendisine, maaşı önemli ölçüde artırılmış bir orgculuk görevi derhal teklif edilmiştir.
[1] Edward Henry Thorne: (1834–1916), Viktorya dönemi İngilizorgcu, bestecive müzik eğitimcisidir.
[2] Thorne, E. H., Bach, (1904), George Bell & Sons, S.1-4, Londra
[3] Uzay Gökduman: Trakya Üniversitesi Devlet Konservatuarı, Müzik ve Sahne Sanatları Lisesi öğrencisi.