Hülya Küpcüoğlu: Janet Simpson “Kansas City Çok Renkli Bir Sanat Şehri”

Share Button

Hülya Küpçüoğlu Stüdyoda

İngilizceden çeviren: Hakkı Hacınebioğlu

Kansas City ‘Artists Coalition’ Amerika’nın Missouri eyaletinde bulunuyor. KCAC sadece sergilerin yapıldığı bir mekan olmanın ötesinde ‘sanatçı rezidans’larına, yarışmalara veya sanatçıları destekleyen çeşitli programlara 1910’lu yıllardan gelen müthiş binalarında  ev sahipliği yapıyor. Sanatçı Birliği nedir? Ya da Kansas City’nin sanat ortamı nasıldır? Gibi sorularımızı KCAC genel direktörü Janet Simpson’a sorduk.

Hülya küpçüoğlu: Oldukça uzun yıllara dayanan bir geçmişiniz var. KCAC nasıl bir ortamda kuruldu?

Janet Simpson: KCAC 1975’te kuruldu. Bu dönem ABD’de oldukça dengesiz bir dönemdi. Vietnam’dan çekilmiştik, başkanımız bir skandala imza atmıştı ve selefi iki suikast teşebbüsünün hedefi olmuştu. Bu çevreyi huzursuz yaptı, her şey yeniden düşünüldü. İktidarlar güçsüz ve yozlaşmış olarak görüldü. Altmışların fikirleri beklemeye alındı; bu fikirler çok radikaldi ve Amerikan yaşamını dönüştürecekti. Sivil toplum hareketi, öğrenci hareketi, savaş karşıtı mücadele, kadın hareketi, özgür aşk ve kendi kararlarımızı kendimiz alma dürtüsü; tüm bunlar nasıl bir hayat ve kariyer istediğimiz üzerinde oldukça etkili oldu. Doğal olarak sanatçılar, sanatsal ifadelerini kontrol etmek istedi.70’lerin ortasında bir sanatçı hareketi Amerika’nın her köşesini kapladı. 1871’de kurulan Salmagundi Sanat Kulübü gibi sanatçı kuruluşları on yıllardır zaten vardı ama sanatçıların daha fazlasını yapması için doğru zamandaydık. Bireyler statükoya birlikte meydan okumak için katıldılar. Sanatçı kuruluşları oluşturuldu ve Amerika’nın her köşesine mekânlar açıldı. “Artist Space” New York City’de, “Name” Chicago’da, “F-Space Galerry” Orange County-California’da, “Self Help Graphics” Doğu Los Angeles’ta, “Kearny Street Workshop”  San Fransisco’da, “Art Park” Lewistown’da, “And-Or” Seattle’da, “Washington Project for Arts” Washington DC de açıldı ve böyle biraz daha var.

Ve ilk başta ABD hükümetinin “Sanat için Ulusal Bağış”a desteği vardı.

Hülya Küpçüoğlu Sergisi

H.K.: Artists Coalition (Sanatçılar Birliği) ABD’nin tüm eyaletlerinde var mı?

J.S.: Kansas City Sanatçılar Birliği kâr gütmeyen bir kuruluş(NFP). NFP’ler hükümetlerle çalışmaz. Onların var olması için hiçbir himaye söz konusu olmaz. Tıpkı KCAC gibi NFP’ler bireylerin girişimiyle kurulurlar ancak vergiden muaf olmak ve bağış almaya uygun olmak için anonimleşmek zorundadırlar. Nasıl işletileceği ile ilgili sıkı kurallar var. Kabaca 300 sanat merkezi var Amerika’da ve evet her eyalette bir veya daha fazla sayıdalar.

H.K.: KCAC nasıl bir görev üstleniyor?

J.S.: KCAC hâlihazırda iki projeye sahip. Sergi dizisi: KCAC sergileri çağdaş kültür, fikir ve sanatları şekillendiren fikirlerin çeşitliliğini keşfediyor. KCAC ticari mekânlarda kolayca yer bulamayan yenilikçi ve deneysel sanat eserlerine yer veriyor. KCAC ayrıca yerel sanatçıların çalışmalarını destekliyor.

Uluslararası Sanatçılar Rezidansı: Sanatçılar birliğinde Uluslararası Sanatçılar Rezidansının misyonu dünyanın her yerinden sanatçıları bir araya getirmek, arkadaşlık bağı inşa etmek ve uluslararası kültürel anlayışı geliştirmektir. Rezidans kendini olağanüstü kalitede görsel sanat çalışmalarına adayan ve uluslararası değişime faydalı olabilecek seviyede çalışma ve kariyere sahip olan sanatçıları arıyor. Program özellikle yurtdışından ve daha önce hiç ABD’ye gelmemiş sanatçılar için gayet iyi. Program en az dört hafta zaman ve mekân sağlıyor. (üç aya kadar çıkabilir)

Zehra Çobanlı'nın Enstelasyonu

H.K.: 70’li yıllardan bugüne nasıl bir süreç yaşandı?

J.S.: Sanatçılar birliğinin amacı sanatçılarının endişeleri için güçlü bir ses yaratmaktı. Yetmişlerde, Kansas City sanatçılara birkaç fayda sunabildi ve yerel sanatçılar pek ciddiye almadı. İki yerel galeri başka bir yerde yaşayan sanatçıların eserlerini gösterdi. “Sanat sahnesi” ve sanatçıların toplanıp çalışmalarını ve fikirlerini paylaşabilecekleri bir yerleri yoktu. Sanatçılar birliği yerel sanatçıların sesi oldu ve sanatçılar ile sanatseverlere yer ve topluluk sundu. Yerel sanatçılara profesyonel mekânlar için lobi yaparak ve boş ticari mekânlar için destek olarak başladı. Sanatçılar KCAC’a başladı çünkü ihtiyaçları vardı, KCAC’ın kurulduğu yıldan beri çok şey değişti ama bizim misyonumuz hâlâ ‘’sanatçıları desteklemek’’. Çalışma hâlâ destek bekliyor.

H.K.: KCAC kurulurken ki amaçlar ve gelinen durum nedir?

J.S.: 5 Mayıs 1975’de geniş bir grup sanatçı yerel sanatçılar Philomene Bennet ve Lou Marak’ın stüdyosunda “Sanatçı merkezileşmeden nasıl fayda sağlayabilir?” üzerine konuştular. Ezici çoğunluk kendi kendine başlatılan kuruluşun elitizm, ilgisizlik ve cehaletten izole olmak için tek alternatif olduğunu belirtti. Bu toplantının nihai sonucu KCAC’ın biçimlendirilmesiydi. KCAC uzun tarihi boyunca birçok iş yaptı ama hepsi sanat, sanatçılar ve sanatseverlerle ilgiliydi. KCAC’ın uzun ömürlü olması çalışmalar ve ihtiyaçlar doğrultusunda yenilebilmesiyle ilgili. İlk on yılda KCAC bir sergi alanına sahip değildi. Başlıca aktiviteler toplantılar ve bir bültendi. KCAC ilk galerisine 1983’te sahip oldu ve ondan sonra da baş aktivitesi sergiler oldu. KCAC’ın bülteni “Forum” adlı bir dergiye dönüştü. Dergi 2000’lere kadar basılı olarak daha sonra internet sitemizde http://www.kansascityartistscoalition.org/  online olarak yayın yaptı İnternet sitesi basılı Artists Directory’nin yerini aldı. Hâlâ basılı kataloglar çıkarıyoruz ama artık çoğunlukla dijital hazırlıyoruz. Fırsatımız olduğunda rezidans için yer satın aldık ve şu an en büyük ikinci aktivitemiz bu.

Nina Staehli

H.K.: Türkiye’de ‘sanatçı birliği’ yok. Vakıflar, dernekler veya sanatçı inisiyatifleri var. Mesela 90’lı yıllarda sanatçı derneğimiz çok popülerdi ya da 2000’li yılların başında sanatçı inisiyatifleri… Ancak sonra modaları geçti ya da her şey olması gerektiği yere geldi. Amerika’da da bu gibi durumlar söz konusu mu?

J.S.: Yıllar geçti ve ben bir çok NFP’nin yola çıktığını ve bir çoğunun yok olduğunu gördüm. Bunun çok çeşitli nedenleri var, kimi zaman organizatörler bunun sürdürülebilmesi için gerekli parayı karşılayamıyor. Lakin bence asıl sorun misyonların çok spesifik ya da küçük olmasıyla ilgili, bir süre sonra insanlar ilgilerini kaybediyor. Çok zor olmalı. Sanatçılar KCAC’ın ana müşterileri fakat gelişen bir izleyici de sanatçının çalışması için gerekli. Büyük resim ve geniş görüş önemli.  Sanatçılar genelde seçkin elit bir gruba dâhil olmak isterler, gündelik ihtiyaçlar için çalışmak onlara göre değildir. Groucho Marx’ın bir esprisi hatırlıyorum: Beni üye olarak kabul edecek hiçbir kulübe üye olmak istemiyorum. Ama şu sözü tercih ederim: Bir yükselen gelgit yükselir tüm teknelere. Bir sanatçının salonda çalışması için birçok şeyin bir araya gelmesi lazım. Mücadeleye hazır bir grup insanın olması lazım. İnsanların destekleyebileceği, bir şeyleri değiştirebilecek ve organizasyonu büyütebilecek bir misyon belirlenmeli. Değişebilen iyidir bilinen değiştiğinde gereklidir.

H.K.: Kansas City’de ‘first friday’ (ilk Cuma) olgusunu açıklar mısınız? 

J.S.: İlk Cuma eleştirel ziyaretçi kitlesi yaratmak isteyen galeri sahipleri tarafından başlatıldı. Galeriler bir başka yere taşınıyorlar ve sergilerinin açılışlarını her ayın ilk cuması yapıyorlar. Bu moda olmadan önce insanlar etkinliklere eserleri ve arkadaşlarını görmek belki biraz bedava şarap içmek için geliyorlardı. Sonunda sokak satıcıları, restoranlar, barlar buna katıldı. Şimdi yıllar sonra bu nereye gitsen, nereyi görsen, nerede görülsen tanık olacağın bir sahne bu. Binlerce insan her ilk Cuma galerimizin olduğu mahalleye yığılıyor.

H.K.: Kansas City’nin müthiş müzelere, galerilere ve eserlere ev sahipliği yaptığını biliyorum. Genel olarak çağdaş sanat ortamı değerlendirmenizi öğrenebilir miyim?

J.S.: Kansas City çok renkli bir sanat şehri. 3000’den fazla görsel sanatçı burada yaşıyor. Burada çok büyük heyecan var ve iyi sanatçılar yetişiyor. Sanatçılar iyi müzelere, sergilere gidebiliyor; hibelere ve ucuz stüdyolara ulaşabiliyor.

Kansas City zengin çeşitli bir kültürel yaşam isteyen ve onu müdafaa ederek ve maddi destek sunarak destekleyen hayırseverlere ve liderlere sahip olmada çok şanslı. Koleksiyonerlerin de sayısı artıyor ama bu daha yavaş bir gelişme. Kritik diyalog da biraz eksik. Kansas City gazetede sanat eleştirilerine sahip değil ama birçok ilginç blog var. Kansas City çok güzel bir yer ve sanatı desteklemede lider. Umarım bu devam eder ve ilerler.

Alejandro Thornton'un sergi açılışı

H.K.: KCAC sanatçı rezidansı ABD’deki en iyi rezidanslar arasında gösteriliyor. Bu program çerçevesinde nasıl bir süreç yaşadınız?

J.S.: Çok basit. Mekân bizim galerilerimizin koridorunun karşında görünür olduğunda ve gördüğümde büyük bir rezidans yapmaya karar verdik. Bir süredir aklımda olan bir şeydi. KCAC bunu yapmaya karar verdi. Sanatçı ve patron gruplarına odaklandık ve bu projeyi ileri taşımak için bir plan hazırladık. Mekân kullanımı ve etkinlikler o zamanlarda belirlendi. KCAC sanatçıların stüdyo kullanım zamanları ve yerel sanatçılarla etkileşimi arasında denge için çabaladı. Yerel bir mimar dizayn etti ve gönüllülerle müteahhit onu inşa etti. Bir yerel sanat enstitüsünde eğitim veren yönetim kurulu üyesi Miguel RİVERA ilk sanatçımızı getirmek için KCAC’la ortaklık ayarladı. Mümkün olduğunda şehirdeki kuruluşlarla topluluğumuz ve konuk sanatçılar için deneyimimizi genişletmek amacıyla işbirliği yapıyoruz. KCAC ayrıca Res Artist, Alliance of Artists Communities ve Transcultural Exchance üyesi. Bu kuruluşlar rezidansı geliştirmek için çok yardımcı oldular.

H.K.: Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

J.S.: Sanat esasen iletişimle ilgilidir. O doğrudan ve güçlü olan dilde entelektüel bir şekilde ilgi çekici bir yöntem ama aynı zamanda şairane ve gizemli. Sanatçılarla çalışmak eğlenceli ama sinir bozucu da olabiliyor. Lakin sonunda heyecan ve memnuniyet verici oluyor. Rezidans KCAC’a yeni bir soluk getirdi. O daima farklı sanat yaklaşımlarını ve kültürleri görmeden büyüleyici olmayı başarıyor. Rezidansta senin gibi yetenekli ve (kendini sanata) adamış sanatçıları misafir etmek büyük zevk Hülya.

Share Button

Yorumlara kapalıdır