Doç. Dr. Ulaş Başar Gezgin: Ölümünün 7. Yıldönümünde Vietnam Sanatı Öncüsü Vu Dan Tan

Share Button

 exhibition-vu-dan-tan-and-music

Vietnam çağdaş sanatının öncülerinden olan sanatçı ve galerici Vu Dan Tan (Vũ Dân Tân) (1946-2009), başkent Hanoi’daki Goethe Enstitüsü’nde açılan çoklu medya sergisi ile anılıyor. ‘Vu Dan Tan ve Müzik’ başlığını taşıyan sergide Tan’ın çoklu medya çalışmaları sergileniyor. Sanatseverler sanatçının müzik videoları, besteleri, tabloları, metal keman heykelleri ve belki hepsinden de öte eski plakları ve gramofonları kullanarak ortaya çıkardığı yapıtlarıyla tek bir sergide buluşturuluyor. Sergilenenlerin çoğu ilk kez kamuoyu önüne çıkıyor. Bu durum, serginin önemini bir kez daha arttırıyor.

70’lerde sanat yaşamına yönelen Tan, savaşı bizzat yaşamış kuşaktan. Bu kuşağın belirgin özelliklerinden biri, özgüvenleri. Halkı çifte ejderhanın (önce Fransa sonra ABD) zulmünden kurtaranların kuşağında, dünya kültürlerine ilgi var ama onları taklit etmek ya da yakından izlemek gibi ne bir eğilim var ne bir kaygı. İşte en özgün Vietnamlı sanatçı kuşağı, savaşı görmüş ve sağ kalmayı başarmış, sonra karma ekonomiye geçişi görmüş ve diğer ülkelerdeki akımları izlerken özgüvenlerini korumuş olan kuşak. Onlardan sonraki kuşaklar çoğunlukla yabancı ‘müşteri’ için üretim (hatta seri üretim) yapma yolunu çizdiler ya geçim derdi nedeniyle ya da ticarileşmeyi kişilikleriyle bağdaştırabildikleri için. Bu açıdan Vu Dan Tan’ın Vietnam sanatındaki konumu çok özel.

vu-dan-tan-wedding

Daha önceki bir yazımızda,[1] Vu Dan Tan için şunları yazmıştık:

Kuzey Vietnamlı tiyatrocu bir ailenin çocuğu olarak doğup aslen televizyoncu olan sanatçı, resme ilk adımını Rusya ve Küba yolculuklarında atıyor. Daha sonra, 1990’da Rus eşiyle birlikte Hanoi’un ilk özel resim galerisini açıyor. İlerleyen yıllarda geri dönüşüm malzemelerinden ya da sigara paketi gibi günlük malzemelerden yaptığı enstalasyonlar ve kolajlarla tanınıyor.

Buradan devam edelim:Tan, ilk galerici olmakla birlikte, Vietnam sanatının ticarileşmediği bir döneme ait. Eşinden hareketle ‘Salon Nataşa’ adını verdiği galerisi, daha çok deneysel çalışmalara açıktı. Gençliğinde Vietnam’da ve Küba’da televizyonlar için çizgi filmler hazırlayan usta, daha sonra resme yöneliyor. Bu yönüyle, zaten çoklu medya çalışmalarına en baştan eğilimi olduğu görülüyor. O, bir okullu değil, alaylı; bu da kalıpçılık gibi kimi ‘meslek hastalıkları’na bağışık olmasını sağlıyor ve dönemin geçer akçe olan normlarına meydan okumasını kolaylaştırıyor.

u1

Bu, sanatçının ölümünden sonraki ilk sergisi değil. Tan, birçok sergisiyle sanki aramızdaymış gibi sanat gündeminde olmayı sürdürüyor. Örneğin, Milano’daki oldukça saygın bir çağdaş sanat akımları sergisinde çalışmalarına yer veriliyor; enstelasyonları ve heykelleri Güney Vietnam’da, taşbaskıları ise bir başka etkinlikte sergileniyor. Sanatçı, sanatla geleneksel zanaatları birleştirdiği birçok çalışmasındaki malzeme seçiminin savaş koşullarından kaynaklandığını söylüyor. Savaş sırasında sanat malzemeleri bulmak zor olduğundan, o da gündelik nesnelerle sanat yapmaya yöneliyor.[2]Tan, yapıtları Vietnam dışında en çok alıcı bulan Vietnamlı sanatçılardan; ancak satabilmek için sanatından milim taviz vermek bile onun kitabında yok.

Sanatçının kurduğu Salon Nataşa ise ne yazık ki artık tarihin tozlu raflarına kalkmış durumda. Ustanın aile evi olan salon aynı zamanda kendisinin stüdyosu olarak işlev görüyor ve sanatçıların uğrak noktası oluyordu. Salonun koyduğu hedefler arasında, “yalnızca ‘ünlü’ sanatçıları değil, deneysel çalışmalar yapan genç sanatçıları tanıtmak, kolektif ürünleri desteklemek, Vietnam’la ilintili olan yabancı sanat yapıtlarını tanıtmak, sanatta ticarileşmeye ve piyasanın olumsuz etkilerine direnmek ve sanat üretimine kavramsal ve oyunsal açıdan bakanları ağırlamak” vardı. Bunlar bugünkü ticarileşmiş Vietnam’da az bulunur hedefler. Salon Nataşa’nın adresinde bugün ne yazık ki bir giysi dükkanı var. Buranın Vietnam’ın savaş sonrası ilk özel galerisi olduğuna bin şahit ister. Sonunda tarihin işleyen motorunu durduramadı, durduramadık. Direndikleri/direndiğimiz piyasa, sanata galip geldi. Ama hikaye burada bitmiyor elbet, bitmeyecek; çünkü genç kuşakta az sayıda da olsa onun sanata ve hayata bakışını örnek alan sanatçılar yetişiyor.

u2

10.08.2016, Çıkbak Gölü, Vietnam,ulasbasar@gmail.com

[1] Bkz.Vietnam Sanatının 30. Yılı (1986-2016) Sergisi Üzerine.http://kolajart.com/wp/2016/09/doc-dr-ulas-basar-gezgin-vietnam-sanatinin-30-yili-1986-2016-sergisi-uzerine/

[2]Sanatçının kimi yapıtlarını tanıtan ve görüşlerine yer veren iki video için bkz. http://tv.qagoma.qld.gov.au/2012/11/08/apt2-vu-dan-tan-artist-talk/ ve https://vimeo.com/26446588

Share Button
Prof. Dr.Ulaş Başar Gezgin

Hakkında Prof. Dr.Ulaş Başar Gezgin

1978 İstanbul doğumlu Prof.Dr. Ulaş Başar Gezgin, Türkiye, Vietnam, Tayland ve Malezya’da 19 yıl ders verme deneyimine ve Yeni Zelanda (doktora), Avustralya (ortak proje) ve Latin Amerika’da (gazetecilik) araştırma deneyimine sahip bir akademisyen-yazardır. Eğitimini Darüşşafaka (1989-1996), Boğaziçi Üniversitesi (Eğitim Bilimleri, lisans, 2000; Sosyal Psikoloji, yüksek lisans 2002), ODTÜ (Bilişsel Bilimler, doktora, 2006) ve yurtdışında (2009, üniversite düzeyinde ders verme yetkisi, Avustralya; Darmstadt Teknik Üniversitesi, Şehir Plancılığı, yüksek lisans, 2011) tamamlayan Gezgin’in toplam 100 kitabı bulunmaktadır. Akademik çalışmalar dışında, çeşitli dergi ve gazetelere köşe yazıları yazmakta; şiir, şarkı sözü, şarkı, deneme, yazınsal inceleme, öykü, film öyküsü, film çözümlemesi, tiyatro oyunu, masal ve roman türlerinde yapıtlar vermekte ve çeşitli ülkelerden şairleri ve şarkıcıları Türkçe’ye kazandırmaktadır. Ayrıca henüz gün yüzü görmemiş 100’ü aşkın bestesi bulunmaktadır. Çeşitli çalışmaları 12 dile (Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, İtalyanca, Rusça, Japonca, Vietnamca, Tayca, Gürcüce ve Azerbaycanca) çevrilmiştir. E-mail: ulasbasar@gmail.com Twitter: http://twitter.com/ProfUlas Linkedin: http://www.linkedin.com/in/ulasbasargezgin/ ORCID Profile: https://orcid.org/0000-0002-6075-3501/print Research Gate:https://www.researchgate.net/profile/Ulas_Basar_Gezgin Academia: https://forumduytan.academia.edu/ProfUlas Youtube: https://www.youtube.com/ulasbasargezgin

Yorumlar kapatıldı.