Doç. Dr. Ulaş Başar Gezgin: ‘Şafakta Kazandık Zaferi’ Üzerine

Share Button

 hon_dat__anh_duc

ulasbasar@gmail.com

 

‘Şafakta Kazandık Zaferi’, 1969’da yayınlanmış bir Güney Vietnam direnişi kitabı (Vietnamca adı, “Hòn Đất”[1]). Türkçe’de ilk kez 1977’de yayınlanan kitaba yönelik ilginin 12 Eylül öncesiyle kısıtlı kalmaması ve 1990’larda birkaç baskı yapılması dikkat çekici. Kitabın yazarının adı Türkçe’de yanlış yazılmış, doğrusu ‘Anh Duc’ olacak. Kitabın Vietnamca adının Türkçesi’yle aynı anlamda olmadığını da buraya not edelim. Kitap, adını Vietnam-Kamboçya sınırı yakınlarındaki deniz kıyısı olan Hon Dat ilçesinden alıyor. Yine de, Türkçe adının daha ilgi çekici olduğunu söyleyebiliriz. Kitap, 1961’de yazılmış; önsözü ise 1965’te.

d5vc2qmmxrne5hw8l

Quyen, partili Nan’ı önce evinin bodrumunda gizler, sonra mezarlıkta.[2] Her gece ona yemek götürür. Annesi Sao, Nan’ı çok sever. Quyen ile Nan nişanlı (aslında bir tür sözlü) sayılırlar. Fakat birgün Nan yakalanır, sonra da köy basılır. Köylüler, Nan’ın hain olduğunu, köyü ele verdiğini söylerler. Neyse ki sonradan gerçek ortaya çıkar. Quyen’in ablası olan Su ise, yedi yıldır cephede olan kocasından ilk kez mektup almaktadır.

safakta-kazandik-zaferi

İlerleyen sayfalarda, Nan’ı, Parti’nin bölge sorumluları Tam Çan’la Hay Tep’i ve Sao Ana’yı daha yakından tanırız. 62 yaşındaki Sao Ana’nın kocası kurşuna dizilmiş devrimcilerden. Oğlu da öyle. Kendisi protestolarda ön saflarda. Amerikancı Güney Vietnam askerlerinin bölgedeki temsilcisi olan Teğmen Zam, toprak ağasının oğludur. Katliamları, tecavüzleriyle tanınmaktadır. Annesi Ca Zoy, onu doğurduğuna çok pişmandır, kendisi ve kızı, onun ölmesini istemektedir. Kitapta yer alan kişiliklerin çoğunun ya annesi ya babası ya da her ikisi birden kendini devrim için feda etmiş.

u1

Daha sonra Amerikancı güçlerle gerillalar arasındaki çarpışmaya tanık oluruz. Gerillalar mağaraya çekilirler. Çevreleri sarılır ve Amerikancı güçlere denizden de destek gelir. Kitap, 19 kişilik bu küçük gerilla grubunun 1500 kişilik Amerikancı askerlere karşı direnişini anlatır. Sayısal üstünlüğe silah ve mühimmat üstünlüğü de eklenir. Bu açıdan kitap, direnişe bir güzellemedir.

Kitabın başkişilerinin çoğunlukla Vietnam’ın azınlık halklarından biri olan Kmerlerden olmaları dikkat çekici. Ayrıca yazarın ‘düşman’la ilgili betimlemeleri de çok içeriden ve ayrıntılı. Amerikancı askerlerin kötülükleri anlatılırken bir yandan neden asker olduklarıyla ilgili bilgiler de ediniyoruz. Bu da bize ‘Aslan Asker Şvayk’ kitabıyla ‘Bolivyalı Küçük Asker’ şiirini anımsatıyor.[3]

Direnişin sonraki günlerinde Su tutsak edilir, pişmanlığı reddettiğinden önce kılıçla boynu kesilir, sonra ağaca asılır. Son sözleri “öcümü alın” olur. Halk onu ağaçtan alır, askerler izin vermese de cenazeyi zorla alır, annesiyle birlikte gömerler. Cenazesi büyük bir gösteriye dönüşür. Yolu mağara yakınından geçirip gecenin karanlığından faydalanarak mağaraya yiyecek götürürler. Hepsinin devrim yolunda feda olmuş, yaralanmış ya da hapsedilmiş bir akrabası vardır. Su’nun kanı yerde kalmaz. Bu arada, Amerikancı askerlerden yüzbaşı dahil olmak üzere yüzü can vermiştir.

Amerikancı komutanların kendi yaralılarını tedavi etmektense okyanusta boğulmaya terk etmesi, birçok askeri etkiler. Bir grup firar eder. Bu süreçte Amerikancı askerler psikolojik savaşa girişirler, ancak bunu yüzlerine gözlerine bulaştırırlar. Mağarayı dumana boğmak ya da ona duvar örmek gibi girişimleri başarısızlıkla sonuçlanır. Okyanusta bulunan asker cesedi, Amerikancıların yaralıları boğulmaya bıraktığını kanıtlamış olur. Bu, orduda büyük bir sivil itaatsizlik hareketine yol açar. Sonunda zafer direnenlerin olacaktır.

‘Şafakta Kazandık Zaferi’ kitabında en küçük yerleşimlerde bile direnmenin ne kadar önemli olduğunu görürüz. Bu küçük küçük direnişler toplamda Amerikancı Güney Vietnam’a pahalıya patlar; yenilginin ve iki Vietnam’ın birleşmesinin önünü açar. Ayrıca, kitap bir askeri strateji kitabı olarak okunmaya da uygun… Hem bir devrim romanı olarak hem de bir strateji kitabı olarak önerilir.

 

Kaynakça

Anh Duc (1969/1977). Şafakta Kazandık Zaferi. İstanbul: Oda Yayınları

Share Button
Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

Hakkında Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

1978 İstanbul doğumlu Gezgin, Türkiye, Vietnam, Tayland ve Malezya’da 17 yıl ders verme deneyimine ve Yeni Zelanda (doktora), Avustralya (ortak proje) ve Latin Amerika’da (gazetecilik) araştırma deneyimine sahip bir akademisyen-yazardır. Araştırma ve öğretim konuları, iletişim, psikoloji, eğitim bilimleri, şehir plancılığı, Asya çalışmaları vb. gibi geniş alanları kapsamaktadır. Eğitimini Darüşşafaka, Boğaziçi Üniversitesi, ODTÜ ve yurtdışında tamamlayan Gezgin’in yayınlanmış 14 kitabı, internette yayınlanmış 16 elektronik kitabı, yayınlanmayı bekleyen 5 kitabı olmak üzere toplam 35 kitabı ve çok sayıda kitap bölümü, makalesi, gazete yazısı ve yazınsal çalışmaları bulunmaktadır. Akademik çalışmalar dışında, çeşitli dergi ve gazetelere köşe yazıları yazmakta; şiir, şarkı sözü, şarkı, deneme, yazınsal inceleme, öykü, film öyküsü, film çözümlemesi, masal ve roman türlerinde yapıtlar vermekte ve çeşitli ülkelerden şairleri ve şarkıcıları Türkçe’ye kazandırmaktadır. Son dönem çalışmalarına yazın ve toplumbilim tartışmalarıyla yüklü güncelerini de katmıştır. Çalışmalarını Orta Vietnam kenti Hoi An’da, 1983’de babasının ölümünün ardından 2017’de yitirdiği annesinin anısı için oluşturduğu Edibe Gezgin Sanat Evi’nde sürdürmektedir. 1990’dan bu yana tüm yapıtlarının dökümü için bkz. Gezgin Kaynakça (1990- ) https://www.slideshare.net/dr_gezgin/gezgn-kaynaka

Yorumlara kapalıdır