Doç. Dr. Ulaş Başar Gezgin: Vietnam’da Kültür-Sanat: Işık Karanlığa Galip Gelsin!

Share Button

1.. Uluslararası Hanoi Film Festivali

Vietnam’ın kültür-sanat ortamlarında bu aralar en çok konuşulan konu, 23-27 Kasım 2014’te 32 ülkeden 300’den fazla filmin gösterimiyle gerçekleştirilecek olan Sürdürülebilir Kalkınma konulu Uluslararası Hanoi Film Festivali (http://www.haniff.vn/en/). Uluslararası filmlerin dışında, Hanoi’un Fransız işgalinden kurtuluşunun 60. yıldönümü için konuyla ilgili çeşitli belgeseller gösterilecek. Asya Sineması Tanıtım Ağı da (http://netpacasia.org/) festivalde ödül verecek kuruluşlar arasında yer alacak. Bir diğer konuşulan etkinlik, Kasım sonunda Hanoi’da gerçekleşecek olan Tanrıça’ya saygı törenleri. Eski bir gelenek olan bu törenlerde, başka birçok kültürde olduğu gibi (örneğin And Dağları’nda yaşayan Aymaralıların tanrıçası Paça Mama, bkz. https://www.youtube.com/watch?v=b4IxeaERpOY) doğa ananın ve kadının doğurganlığına vurgu var.

2..Aymaralıların tanrıçası Paça Mama

Vietnam-Amerikan Savaşı’nın üstünden neredeyse 40 yıl geçtiğinden, savaş, artık geçmişte kalmış acı bir hatıra olarak görülüyor. Bugünün Vietnam’ı, filmlerde gösterilenlerden çok farklı (Robin Williams’ın başrolde olduğu ‘Günaydın Vietnam’ filmini bunun dışında tutabiliriz; savaş sahneleri dışında filmdeki Vietnam ile bugünün Vietnamı arasında bir süreklilik gözlemleyebiliyoruz). Ülke, yüzünü neredeyse tümüyle geleceğe dönmüş durumda. Dış tehdit olarak, Vietnam’ın karasuları sorunu yaşadığı ve daha önce (1978’de) bizzat savaştığı Çin; iç tehdit olarak ise, savaş sırasında Amerikancı olan ve ABD ve diğer ülkelere kaçarak intikam alacakları günü bekleyen okyanus aşırı Vietnamlıların etkilediği kişiler anılıyor. Gerçi, ikincisiyle ilgili algı yavaş yavaş kırılıyor denebilir; çünkü bu okyanus aşırı Vietnamlılar ya da çocukları, yavaş yavaş anayurtlarına dönüp yurtdışı deneyimleriyle beyaz yakalı işlerde ya da ticarette kendilerini gösteriyorlar.

3..Good Morning Vietnam

Yine de, ara ara, geçmişe dair sanat eserleriyle karşılaşabiliyoruz. Yukarıda andığımız Hanoi’un kurtuluşunun yıldönümü bunun bir örneği. Türkiye’deki temsili düşman sahnelerinin ve kandan bayrak yapanların tersine, Vietnam, kurtuluşu düşmanca bir biçimde değil, sanatla kutluyor. Kurtuluş, Vietnam için sokak dansları, resim sergileri ve konserler anlamına geliyor. Geçmişe dair bir diğer örnek ise, My Lai Katliamı’ndan sağ çıkan bir düzine köylüden biri olan Pham Thang Cong’un yakında çıkacak olan kitabı. 1968’de gerçekleşen My Lai Katliamı’nda kadın-yaşlı- çocuk-bebek toplam 504 Vietnamlı, Amerikan askerleri tarafından vahşice öldürülmüştü. Katliamın dünya basınına yansıyan fotoğrafları, Amerika’nın Vietnam’dan çekilmesi gerektiğini düşünenlerin etkisini arttıran 3 fotoğraf karesinden biri olmuştu (diğerleri napalm yemiş kız çocuğu ve Emniyet Müdürü tarafından sokak ortasında infaz edilen Vietnamlı). Katliam sırasında 11 yaşında olan Cong’un annesi ve 6 kardeşi, öldürülenler arasındaydı. Kendisi ağır yaralanmış ve babası tarafından kurtarılmıştı. Babası da 2 yıl sonra hayata gözlerini yummuştu.

***

Vietnam’ın resmi kültür-sanat kurumları ve Vietnamlı kültür-sanat insanları birçok etkinlik düzenlerken, bir yandan da yabancı ülkelerin kültür merkezleri özellikle başkent Hanoi’da yıl boyunca dopdolu bir etkinlik programını hayata geçiriyorlar. Goethe Enstitüsü, Ekim-Aralık arasında Bilim Filmleri Festivali’yle çocukların bilime yönelik ilgisini pekiştirmeyi hedefliyor. Enstitü’de şu sıralar bir grafik sergisi var (bkz. http://www.goethe.de/ins/vn/han/enindex.htm). İtalyan Büyükelçiliği ise, İtalyan Dili Haftası etkinliklerini gerçekleştiriyor. Aynı hafta, Kore Dil ve Kültür Festivali de var. Bir yandan da Hanoi Operası (bkz. http://www.hanoioperahouse.org.vn/), bale ve konserlere, Hanoi Sinemateki Vietnam’dan ve dünyadan nitelikli film gösterimlerine devam ediyor. Robin Williams’ı anmak için sanatçının toplu filmlerinin gösteriminden sonra bu kez programda Avrupa kısa filmlerini, bir Nepal belgeselini ve çeşitli festivallerde ödüller almış gerilim filmlerini görüyoruz. Elbette ticari gösterimlerin yapıldığı sinemalar sayıca çok daha fazla; ancak yine de Türkiye, Emek Sineması düşünüldüğünde, “sinema yıkmayı sizden öğrenecek değiliz” dedirtiyor. Vietnam’da sinemaya da sanat filmlerine de daha açık olan atmosfer, son yıllarda Vietnam filmlerine uluslararası festival ödülleri getiriyor.

hono

Son olarak, Hindistan’ın ışık bayramı olan Diwali’den söz edelim (bkz. https://www.youtube.com/watch?v=HrrW3rO51ak). Işığın karanlığa galip gelmesinin kutlandığı bayram, dil, inanış ve kültür açısından birbirinden çok farklı olan Hintlileri birleştiren az sayıdaki kültürel paydadan biri. Diwali, Vietnam’da yaşayan Hintliler ve Hindistan dostları tarafından kutlanıyor. Bu yıl Hanoi’da kutlanan bayramın Amerikan Kulübü’nde gerçekleştirilmesi, pahalı biletler, Hindistan’ın değişik bölgelerinin temsil edilmiyor oluşu ve geleneksel müziklerle örülü olması beklenen kutlamalarda Sikkim eyaletinden getirilen bir Hint rock grubuna konser verdirilmesi, çokça eleştirildi. Bu eleştirilerin geçerli olduğu söylenebilir. Öte yandan, Diwali’nin anlamı yalnızca Hintlileri değil herkesi kapsıyor.

2. .dw

Işığın karanlığa galip gelmesini isteyen, bu uğurda çalışan çabalayan herkesin Diwalisi kutlu olsun!   25.10.2014, Hanoi, Vietnam

Share Button
Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

Hakkında Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

1978 İstanbul doğumlu Gezgin, Türkiye, Vietnam, Tayland ve Malezya’da 17 yıl ders verme deneyimine ve Yeni Zelanda (doktora), Avustralya (ortak proje) ve Latin Amerika’da (gazetecilik) araştırma deneyimine sahip bir akademisyen-yazardır. Araştırma ve öğretim konuları, iletişim, psikoloji, eğitim bilimleri, şehir plancılığı, Asya çalışmaları vb. gibi geniş alanları kapsamaktadır. Eğitimini Darüşşafaka, Boğaziçi Üniversitesi, ODTÜ ve yurtdışında tamamlayan Gezgin’in yayınlanmış 14 kitabı, internette yayınlanmış 16 elektronik kitabı, yayınlanmayı bekleyen 5 kitabı olmak üzere toplam 35 kitabı ve çok sayıda kitap bölümü, makalesi, gazete yazısı ve yazınsal çalışmaları bulunmaktadır. Akademik çalışmalar dışında, çeşitli dergi ve gazetelere köşe yazıları yazmakta; şiir, şarkı sözü, şarkı, deneme, yazınsal inceleme, öykü, film öyküsü, film çözümlemesi, masal ve roman türlerinde yapıtlar vermekte ve çeşitli ülkelerden şairleri ve şarkıcıları Türkçe’ye kazandırmaktadır. Son dönem çalışmalarına yazın ve toplumbilim tartışmalarıyla yüklü güncelerini de katmıştır. Çalışmalarını Orta Vietnam kenti Hoi An’da, 1983’de babasının ölümünün ardından 2017’de yitirdiği annesinin anısı için oluşturduğu Edibe Gezgin Sanat Evi’nde sürdürmektedir. 1990’dan bu yana tüm yapıtlarının dökümü için bkz. Gezgin Kaynakça (1990- ) https://www.slideshare.net/dr_gezgin/gezgn-kaynaka

Yorumlara kapalıdır