Doç.Dr. Ulaş Başar Gezgin: 2016’da Vietnam: 2016’da Vietnam’da Neler Oldu?

Share Button
Ho Çi Min

Ho Çi Min

 ulasbasar@gmail.com

 

2016’da Vietnam’da çok sürpriz gelişmeler olduğunu söylemek zor. 2015’te hangi sorunlar ve konular gündemi işgal etmişse aynılarını 2016’da da görüyoruz.

 

Ho Çi Min Kenti

Trafik sorunları yine gündemdeydi. Özellikle ülkenin ekonomik olarak en büyük kenti olan Ho Çi Min Kenti’nde bu yıl trafik birçok merkezi bölgede kilit olmuş durumda. Bunun bir bölümü altyapı eksikliğinden kaynaklanıyor. Fransız sömürgeciler de, Amerikancı Güney Vietnam hükümeti de, savaş sonrasında iktidara gelen birleşik Vietnam hükümeti de kentin bu kadar büyüyeceğini öngörememiş olmalı. Dolayısıyla, yollar böyle bir büyümeye uygun olacak kadar geniş değil. Ancak asıl sorun, plansız gökdelenleşme. Ho Çi Min Kenti’nde 20 yıl öncesine kadar en yüksek yapılar, Fransız sömürge yapılarıydı, ki onlar da yalnızca birkaç katlıydı. Son 10 yılda kentin kalbinde dikilen gökdelenler, diğer ülkelerdeki durumun tersine, ulaştırma yatırımlarını da yanlarında getirmediği için merkezde trafiğe çıkmak gittikçe zorlaşıyor. Kentin acil olarak metroya ve güçlü bir toplu taşıma ağına ihtiyacı var. Metro yakında açılacak, toplu taşıma için planlar var. Ho Çi Min trafiğinin bir başka sorunu ise, sürekli su baskını. Yine altyapı yetersizliği nedeniyle, muson yağışlarının bir bölümünden sonra kentin merkez caddelerini diz düzeyinde su kaplıyor. Kimi yerlerde daha da yüksek olabiliyor. Ho Çi Min, alçak bir zemine kurulmuş bir kent. Önümüzdeki yıllarda dünyada iklim değişikliğinden en çok etkilenecek kentlerden biri olarak adı geçiyor. Oysa uluslararası şirketler, kentin alçak, tarihte sürekli su bastığı için yerleşime açılmamış bölgelerine gökdelen projeleriyle giriyor. Ho Çi Min Kenti’nin geleceği bu gidişle pek aydınlık olamayacak.

Hanoi

Hanoi

Başkent Hanoi

Başkent Hanoi’da ise trafik sorunu da gökdelenleşme de daha düşük düzeyde seyrediyor. Ho Çi Min’deki trafiğe kapalı bölge uygulaması, bu yıl Hanoi’da da hayata geçirildi. “Bu, kentin yaşam kalitesini on kat arttırdı” diyebiliriz. Cuma akşamından başlayarak, haftasonları, Hanoi’a anlamını veren Hoan Kiem Gölü’nün çevresi trafiğe kapatılıyor, çeşit çeşit sokak sanatçısı ortaya çıkıyor. Tapınakların bahçelerinde konserler veriliyor. Çocuklar ve gençler, ‘hoverboard’lara binip geziyorlar. Bu arada, bu sözcüğe Türkçe karşılık bulunmamış henüz. ‘Kaydırak’ sözcüğüne benzer olarak buna ‘gezdirek’ diyebiliriz.Hanoi’da yeni yılda ülkenin ilk havarayı açılıyor. Bu, önemli bir gelişme. İlerleyen yıllarda hatların uzatılmasıyla trafik durumunda ilerlemeler olabilecek umarız.

Hanoi’daki önemli gelişmelerden biri, “ülkenin Emek Sineması” olarak adlandırabileceğimiz Hanoi Sinematek’in kapatılmasıydı. Bir Amerikalı sinemacının yönettiği sinema, dünyanın dört bir yanından en iyi filmleri cüzi rakamlara gösteriyordu. Vietnam’da bu tür sinemalara çok ihtiyaç var. Festivalleri saymazsak, ortalama bir Vietnamlı’nın sinemada kaliteli film izleme şansı oldukça düşük. Başta Ho Çi Min, Hanoi ve Danang olmak üzere birçok belli başlı kentte AVM’ler açılıyor. Bu AVM’lerin en üst katında genellikle sinema oluyor. Bu sinemalar, çoğunlukla Hollywood’un en ticari yapımlarını gösteriyor. Ülkenin kablolu TV üyeliği sisteminde yabancı film gösteren 4 kanal bulunuyor. Bu 4 kanal çoğunlukla Hollywood filmlerini Vietnamca altyazıyla veriyor. Hanoi Sinematek, ülkenin en büyük şirketinin kiracısı konumundaydı. Sinema, eski bir Fransız sömürge yapısına kurulmuştu. Bu sanatlı yapıyı bu bümbüyük şirket yeni bir AVM yapmak için yıkacak. Bu şirketin Vietnam’ın belli başlı tüm kentlerinde AVM açma planları var. Bunların hepsinde ticari filmler gösterilecek. Dolayısıyla, yaşanan bu olumsuz gelişmelerin hem ekonomik hem de kültürel sonuçları olacak.

Danang

Danang

Orta Vietnam: Danang

Ülkenin üçüncü büyük kenti olan Orta Vietnam kenti Danang’ın bu yıl yıldızı daha da parladı, parlayacak. Kent, birçok uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapıyor. Okyanus kıyısında olup ortasından ırmak geçen, köprüleriyle ünlü kentin ırmağının altından bir tünel geçirilmesi tasarısı değerlendiriliyor. Uluslararası havaalanına sahip olan az sayıdaki Vietnam kentinden biri olan Danang, APEC gibi uluslararası etkinlikler dolayısıyla havaalanını genişletiyor. Mart’ta Trump’a evsahipliğe yapacak. Danang’a yönelik dış hat seferleri bu yıl arttı ve uçuş ağına yeni kentler eklendi. Eskiden Danang’dan sözgelimi Bangkok’a gitmek için önce Ho Çi Min’e uçmak gerekirken, artık doğrudan uçuşlar var. Çin ve Japonya kentleri de ağa yeni eklenenler arasında. Danang her yıl milyonlarca turist çekiyor. Bunların çoğunluğu UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde olan Hoi An’a geliyor. Bu yıl Danang, ülkenin 3. güzel sanatlar müzesini açmış oldu. Daha da parlayacak.

u4

Vietnam-Çin Gerginliği

Geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi Vietnam’la Çin arasındaki gerginlik bu yıl da sürdü. İki eski sosyalist ülke arasında kara suları anlaşmazlığı var ve adaları paylaşamıyorlar. Çin bu yıl elinde tuttuğu (Vietnam’a göre işgal ettiği) adalara askeri üsler inşa etti. Bölgenin askerileşmesi, 1970’lerde Çin’in Sovyetlere karşı ABD’ye yakınlaşması gibi, Vietnam’ı da ABD’ye yakınlaştırıyor. Bu bağlamda, Mayıs’ta gerçekleşen Obama ziyareti önemliydi. Bir gurmenin önerisiyle benim mahallemdeki geleneksel bir esnaf lokantasına gelen Obama’nın yedikleri bugün orada ‘Obama Combo’ adıyla satılıyor. Obama’nın halkla ilişkiler atağı, Vietnam’da etkili oldu. Vietnamlılar Obama’nın kendilerinin yemek yediği sıradan bir lokantada yemek yemesini ‘halk adamı’ olmasına verip onu sevdiler. Ama elbette gerçek hiç de öyle değil. Nobel Barış Ödülü’nü almış olan Obama’nın zamanında ABD en büyük silahlanma harcamalarını yaptı. Konumuza dönersek,Obama, Vietnam ziyaretinde ABD’nin Vietnam’a yönelik silah ambargosunu kaldırdı. ABD ile Vietnam ilişkileri savaştan 20 yıl sonra, günümüzden 20 yıl önce Bill Clinton zamanında normale dönse de ambargo sürüyordu. Dahası, ABD, Vietnam’dan SSCB’nin ve daha sonra Rusya’nın “buna ayırabilecek kaynağımız yok” diyerek boşalttığı eski Amerikan üssünü kullanıma açmasını rica etti. Vietnam neyse ki bunu reddetti. Fakat Çin tehlikesi nedeniyle Vietnam’ın ABD’ye yakınlaşması artacak gibi görünüyor. Çin ve Vietnam 1979’da savaşmışlardı. Gerginliğin yeniden sıcak çarpışmaya dönmesinden korkuluyor. Ayrıca, Vietnam, komşu Çin’in nükleer santrallerinden şikayetçi. Bunlar Vietnam’a çok yakınlar, bir sızıntıda Vietnam doğrudan etkilenecek.

u5

Çevre Sorunları

Ülkede çevre sorunları bu yıl da hız kesmeden sürdü: Okyanusta tonlarca balığın ölümüne neden olan yabancı şirket (Formosa) ülkenin birçok kentinde protesto edildi. Benzer bir biçimde ırmaklara işlenmemiş atıklarını akıtan şirketler sözkonusu. Hanoi’da yabancıların tercih ettiği Batı Göl’de tonlarca balığın ölüp karaya vurması oksijen yokluğuna bağlanıyor. Bir yandan da, alternatif enerji kullanımı yavaş da olsa yaygınlaşıyor. Birçok rüzgar santrali kuruluyor.

u6

Sınırlar Sınırlar

Vietnam’da sivillerin silah taşıması yasak. Bu nedenle cinayetler nadir. Öte yandan, komşu ülkeler Kamboçya ve Laos’ta silah da uyuşturucular da serbest dolaşımda. Bu nedenle, Vietnam’ın sınırdan gizlice getirilen silah, mühimmat ve uyuşturucularla başı dertte. Bu, bu yıl da gündemdeydi. Ayrıca, soyu tükenmekte olan hayvanların kaçakçılığı, fildişi kaçakçılığı vb. gibi sorunlar bu yıl da sürdü. Bunun dışında, ülkede yeni kumarhanelerin açılması not edilebilir. Vietnamlılara kumar yasak. Bu kumarhaneler genellikle Çinli, Macaulu ya da Hong Konglu şirketler tarafından yabancılara yönelik olarak açılıyor. Vietnamlılar arasında kumara düşkünlüğü olanlar kumar için Kamboçya sınırındaki kumarhanelere gidiyor, genellikle gırtlaklarına kadar borçlanıp geri dönüyorlar, o da dönebilirlerse…

 

Rüşvet Davaları

Bu yıl da rüşvet iddialarıyla çok sayıda devlet görevlisi ve genel müdür tutuklanıp ağır cezalara çarptırıldı. Vietnam’da rüşvetin yaygın olduğu söyleniyor; ancak aslında dünyada yaygın diyebiliriz, fakat farklı biçimlerde. Sözgelimi ABD’de seçim sisteminde seçim kampanyalarını fonlayan şirketler bunu ‘babalarının hayırları’na yapmıyor; seçilecek olandan kazanç bekledikleri için yapıyor. Vietnam, Çin gibi değil. Elde kanıt varsa rüşvet konusunda rahatlıkla haber yapılabiliyor ama iftira ve kişisel hakaretler de bir yandan ağır cezalandırılıyor.

 

Köpek Sevenlerle Köpek Yiyenler

2016, köpek yiyenlerle köpek sevenlerin sık sık çatışmasına tanık oldu. Köpek eti yeme, Çin kökenli bir gelenek. Vietnamlılarda yaygın değil. Ülkede köpek sevgisi yaygın. Kimi zaman, köpek hırsızlarının köpek lokantalarına satmak üzere köpek severlerin köpeklerini çalması gibi olaylar oluyor. Bunlardan birinde, köpek sahibi, yakaladığı hırsızı ceza olarak ölü köpekle birlikte kafese kilitleyerek gazetelerde yer almıştı.

 

Vietnam Geleceğe Bakıyor!

Bunların dışında diğer gelişmeleri kısa kısa analım: Bu yıl Orta Vietnam’daki sellerde onlarca yurttaş hayatını kaybetti. Vietnam’a gelen turist sayısında rekor artış kaydedildi. Bunda ‘Batılı’ ülkelere yönelik kısa süreli vize muafiyeti (1-2 haftalık vizeler) etkili olsa gerek. Ayrıca seneye çevrimiçi vize uygulamasının başlatılması önerisi gündemde. Vietnam bu yıl olimpiyatlarda ilk altın madalyasını aldı. Atıcılık alanında altına koşan albay, Vietnam-Amerikan Savaşı’ndaki keskin nişancıları akla getirdi. Yine de, artık, ülkede, savaş, nadiren konuşuluyor. Vietnam geleceğe bakıyor!

Share Button
Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

Hakkında Doç.Dr.Ulaş Başar Gezgin

1978 İstanbul doğumlu Gezgin, Türkiye, Vietnam, Tayland ve Malezya’da 17 yıl ders verme deneyimine ve Yeni Zelanda (doktora), Avustralya (ortak proje) ve Latin Amerika’da (gazetecilik) araştırma deneyimine sahip bir akademisyen-yazardır. Araştırma ve öğretim konuları, iletişim, psikoloji, eğitim bilimleri, şehir plancılığı, Asya çalışmaları vb. gibi geniş alanları kapsamaktadır. Eğitimini Darüşşafaka, Boğaziçi Üniversitesi, ODTÜ ve yurtdışında tamamlayan Gezgin’in yayınlanmış 14 kitabı, internette yayınlanmış 16 elektronik kitabı, yayınlanmayı bekleyen 5 kitabı olmak üzere toplam 35 kitabı ve çok sayıda kitap bölümü, makalesi, gazete yazısı ve yazınsal çalışmaları bulunmaktadır. Akademik çalışmalar dışında, çeşitli dergi ve gazetelere köşe yazıları yazmakta; şiir, şarkı sözü, şarkı, deneme, yazınsal inceleme, öykü, film öyküsü, film çözümlemesi, masal ve roman türlerinde yapıtlar vermekte ve çeşitli ülkelerden şairleri ve şarkıcıları Türkçe’ye kazandırmaktadır. Son dönem çalışmalarına yazın ve toplumbilim tartışmalarıyla yüklü güncelerini de katmıştır. Çalışmalarını Orta Vietnam kenti Hoi An’da, 1983’de babasının ölümünün ardından 2017’de yitirdiği annesinin anısı için oluşturduğu Edibe Gezgin Sanat Evi’nde sürdürmektedir. 1990’dan bu yana tüm yapıtlarının dökümü için bkz. Gezgin Kaynakça (1990- ) https://www.slideshare.net/dr_gezgin/gezgn-kaynaka

Yorumlara kapalıdır