NİLGÜN YÜKSEL, KÜLTÜREL AKTARIMLAR

Share Button

Küratörlüğünü benim yaptığım Gümüşsuyu’nda BrieflyArt’ta açılan ve Haziran sonuna kadar sürecek olan Kültürel Aktarımlar başlıklı sergi üzerine birkaç notu okuyucuyla paylaşmanın sergi üzerinden böylesi bir konu etrafında iletişime geçebileceğimizi sağlayacağını düşünüyorum.

Sonsuza giden bir kavramın içinden belli ögeleri bulup çıkarmak ve kavramı görsel dilin olanaklarıyla göstermek fikri oldukça uzun okuma, düşünme, yeniden gözden geçirme eylemlerini de kapsar. Kültürel aktarım gibi bir kavram ortaya attığınızda çoğunlukla algılanan geçmişteki ve halihazırdaki verileri bir sonraki kuşağa aktarabilmektir.

Bu sergide ortaya koyduğumuz ise böylesi bir aktarımı belirlemeden çok kültürün dönüşümünü ve sanatsal ifade içinde yeniden üretimini göstermekti. Birkaç yıl öncesinden planlanan sergide yedi sanatçının işleri bir araya getirildi. Birbirlerinden oldukça farklı yaklaşımlara sahip olan bu sanatçılar, tarihsel veri içindeki kültürün ögelerini kendi dilleriyle yapıtlarına aktarıyorlardı. Burada sanatçıların yapıtlarını kısaca ele almak konuyu bir parça daha aydınlatmaktan açısından gerekli.

Kültür dendiğinde zamansallık kavramı kaçınılmaz olarak karşımıza çıkar. Meriç Hızal’ın Yunan felsefesine kadar uzanan zamansallık aktarımı; hava, su, toprak, ateşle özdeşlik gösteren, zamanı eğen, büken, eriten ve onun sürekliliğini gösteren heykelleri hem felsefi bağlamda hem heykel sanatının verilerinin gösteriminde çifte anlamlar taşıması kavramın yapıttan yapıta genişlemesini sağlayacak söylemleri içermektedir.

Hüsamettin Koçan’ın Anadolu’dan Anadolu uygarlıkları ve Şaman kültüründen esinlenen, hem kendi yaşamından hem araştırmalarından sentezlediği yapıtları, böylesi bir kavramın içinde dönüşümün ögelerini birebir  yansıtır.

Atmaca’nın yapıtlarını da benzer bir şekilde kişisel deneyimin sanatsal birikimle buluşması olarak okumak mümkün. Onun Bektaşi kültüründen gelmesi, formlarını salt form olmaktan çıkarıp simgesel değerlere dönüştürür.

Bubi’nin sanatsal ifadesinin yapıtaşlarından biri olan kafesleri, onların üçüncü boyuta aktarılmış hali olan paravan çalışması yine çoklu okumaları içinde barındırır. İstanbul’un kafesli pencerelerini çağdaş dilin estetiğiyle dönüştürürken aynı zamanda kapanma, açık etme, izleme ve izlenme metaforlarını da beraberinde getirir.  

Yorozlu’nun kültürün imgelerini ele alış şekli her daim bir kavramsallaştırmaya işaret eder. Sergideki büyük boyutlu çalışma kufi estetiğini tuvale taşırken “Kaftanlar” serisinden örnekler hem estetiği hem atfedilen anlamların değerlerini ya da değerler sistemini sorgular.

Horasan’ın çalışmalarında ise hem biçimsel hem içerik bağlamında uzun bir döngünün izleri yansıtılır. Sanatçının deneysel tavrı, farklı disiplinlerden beslenişi ve kuşkusuz çalışmalarına kattığı teatrallik, gösteren gösterilen ilişkisindeki mesafeyi yeniden hatırlatır.

Onay Akbaş çalışmalarında zamansallığa gönderme yapmanın yanı sıra, insanlığı dönüştüren belirli imgeleri ortaya çıkarır. Onun anlatılardan, kültürün aktörlerinden beslenen bu çalışmaları, bizzat beslendiği kaynakları simgeleştirerek yeniden işaret eder.

Kültürel aktarımlar önermesi ve bu önermeyle sergide bir araya getirilen çalışmalar, kolayca erişilebilip tanımlanabilecek bir vaadi değil o çetrefilli yol içindeki sorgulamayı, tartışmayı ortaya koymak içinde ortaya attığım bir önerme. Ve elbette ki bu önermeyi yaparken ortaya attığım sorular başta da belirttiğim iletişim olanaklarını sağlayabilir. Kim bilir belki bunlara yeni sorular eklenerek yeniden tartışma olanaklarının yolları da açılabilir.

Kültürü tarihsel kategorilere ayırmak mümkün müdür? Maddi olmayan kültürün sınırları var mıdır? Kültür kavramı indirgenmiş haliyle her an yaratılan bir akış sürecini de içermez mi?

Share Button

Hakkında Nilgün Yüksel

1999 yılında Ege Üniversitesi Sanat Tarihi bölümünden mezun oldu. 2002 yılında Mimar Sinan Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat alanında yüksek lisansını tamamladı. 2011’de YTÜ Sanat Tasarım Fakültesinde doktoraya başladı. Tombak, Genç Sanat, Türkiye’de Sanat, rh+sanart dergilerinde yazı işleri ve editörlük görevlerinde bulundu. Tombak dergisinde Osmanlıca metin çevirisi yaptı. Türkiye’de sanat ve rh+sanart dergilerinde güncel sergiler üzerine düzenli eleştiriler yazdı. Sanat ve diğer disiplinler, müze ve sanatsal oluşumlar üzerine özel dosyalar hazırladı. Plastik sanatlar alanında jüri üyelikleri ve danışmanlık yaptı. Sanatçılar üzerine monografik kitaplar kaleme aldı. 2010 yılında Çağla Cabaoğlu Galeri işbirliğiyle Şangay Uluslararası sanat fuarına gidecek serginini küratörlüğünü yaptı. 201-2012 yılları arasında yönetmen Semih Kırmemiş ile Bedri Rahmi Eyüboğlu belgesel filmini yaptı. 2014 yılında sanat öğrencilerine burs sağlamak amacıyla üzerinde dört yıl çalıştığı, “Sanat Objesi Olarak Sanatçı” adlı proje sergisini hayata geçirdi. Bugüne kadar plastik sanatlar alanında 300’ün üzerinde makale kaleme aldı. Türk ve yabancı sanatçılara özel kataloglar yazdı. 2010 – 2011 eğitim döneminde özel Aydın Üniversitesinde Sanat Sosyolojisi dersleri verdi. 2012’te İTÜ’de öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. Kültür araştırmaları, sanat teorileri, güncel sanat, eleştiri pratikleri üzerinde çalışmakta, güncel eleştiri yazıları kaleme almakta, kendi alanında ders vermekte, editörlük, sanat danışmanlığı ve küratörlük yapmaktadır. **** Nilgün Yüksel is an art historian and freelance art critic, lives and works in İstanbul. She has been working in a departmant of fine art, İstanbul Technical University. She curated exhibitions such as “Tree of Life” (for Çağla Cabaoğlu Art Gallery, Shangai Art fair ) and “Artist as an Art Object” (sponsored by Yapı Kredi Private Banking). She worked as an editor and art critic at art magazines such as Tombak, Türkiye’de Sanat, Genç Sanat, rh+sanart. She made a documentary film about Turkish artist Bedri Rahmi Eyüboğlu (with director Semih Kırmemiş). She has written monographies about Turkish artists and numerous articles in national art magazines such as Türkiye’de Sanat, Gençsanat, Artdekor, Cosmolife, Antik Dekor, Milliyet Sanat, Mimarlık, Skala, Artist, rh+sanat, Evrensel Kültür, Tombak, Kolaj Art, This year, she is a boarding member of AICA, Turkey. e-mail: nilguneyuksel@gmail.com

Yorumlar kapatıldı.